Πιστεύετε ότι πεινάτε μόνο όταν το στομάχι σας είναι άδειο; Η επιστήμη έχει διαφορετική άποψη. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες (Fasano, 2025, NEJM), η πείνα είναι ένας σύνθετος μηχανισμός που επηρεάζεται από τις ορμόνες, τον εγκέφαλο, ακόμη και τα βακτήρια στο έντερό μας.

Αν θέλετε να ελέγξετε το βάρος σας και να βελτιώσετε τη σχέση σας με το φαγητό, πρέπει πρώτα να κατανοήσετε τους τρεις τύπους πείνας.

1. Ομοιοστατική πείνα: Η πραγματική ανάγκη για καύσιμα

Η ομοιοστατική πείνα είναι ο βιολογικός μηχανισμός επιβίωσης. Είναι το σήμα που στέλνει το σώμα όταν τα αποθέματα ενέργειας εξαντλούνται.

• Πώς λειτουργεί: Το σώμα χρησιμοποιεί έναν “δείκτη καυσίμου”. Όταν το στομάχι αδειάζει, εκκρίνει γκρελίνη (την ορμόνη της πείνας). Αντίθετα, τα λιποκύτταρα εκκρίνουν λεπτίνη, η οποία ενημερώνει τον εγκέφαλο ότι υπάρχει αρκετή ενέργεια.

• Πότε εμφανίζεται: Συνήθως αρκετές ώρες μετά το τελευταίο γεύμα ή μετά από έντονη σωματική δραστηριότητα.

• Το κλειδί: Η ομοιοστατική πείνα ικανοποιείται με οποιαδήποτε θρεπτική τροφή, όχι απαραίτητα με κάτι συγκεκριμένο.

2. Ηδονική πείνα: Η παγίδα της απόλαυσης

Έχετε νιώσει ποτέ “χώρο για γλυκό” ενώ είστε σκασμένοι από το φαγητό; Αυτή είναι η ηδονική πείνα. Δεν αφορά την επιβίωση, αλλά την επιβράβευση.

• Τι την πυροδοτεί: Η όψη, η μυρωδιά ή και μόνο η σκέψη τροφών πλούσιων σε ζάχαρη, αλάτι και λιπαρά.

• Η παγίδα: Ο εγκέφαλος εκκρίνει ντοπαμίνη, η οποία μας ωθεί να φάμε “για τη χαρά του φαγητού”. Στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, αυτός είναι ο κύριος λόγος της υπερφαγίας και της παχυσαρκίας.

• Πώς να την αναγνωρίσετε: Εμφανίζεται ξαφνικά και αφορά συγκεκριμένες τροφές (π.χ. σοκολάτα, πίτσα).

3. Πείνα του μικροβιώματος: Οι “Φωνές” του εντέρου

Μία από τις πιο συναρπαστικές ανακαλύψεις της σύγχρονης ιατρικής είναι ότι τα τρισεκατομμύρια μικρόβια στο έντερό μας (μικροβίωμα) επηρεάζουν τις ορέξεις μας.

• Ο μηχανισμός: Τα βακτήρια παράγουν μεταβολίτες που μπορούν να μιμηθούν τις ορμόνες της πείνας ή να επηρεάσουν το πώς το σώμα μας επεξεργάζεται την ινσουλίνη.

• Η σύνδεση: Αν το μικροβίωμά σας δεν έχει ισορροπία, ορισμένα βακτήρια μπορεί να στέλνουν σήματα που αυξάνουν τις λιγούρες για ανθυγιεινές τροφές που τα βοηθούν να αναπτυχθούν.

• Η λύση: Η κατανάλωση φυτικών ινών και προβιοτικών βοηθά στην “εκπαίδευση” του εντέρου να ζητά πιο υγιεινές επιλογές.

Πίνακας Σύγκρισης Τύπων Πείνας

Συμπέρασμα: Πώς να πάρετε τον έλεγχο

Για να διαχειριστείτε την πείνα σας, ξεκινήστε με αυτά τα τρία βήματα:

1. Ακούστε το σώμα σας: Ρωτήστε τον εαυτό σας “Πεινάω πραγματικά ή απλά θέλω τη γεύση αυτού του τροφίμου;”.

2. Προτεραιότητα στις πρωτεΐνες και τις ίνες: Βοηθούν στον γρήγορο κορεσμό και “ταΐζουν” σωστά το μικροβίωμα.

3. Μειώστε τα ερεθίσματα: Μην κρατάτε πειρασμούς σε εμφανή σημεία στο σπίτι για να αποφύγετε την ηδονική ενεργοποίηση.

Πηγή: Fasano, A. (2025). The physiology of hunger. The New England Journal of Medicine, 392(4), 372–381.