Παιδική παχυσαρκία και πρώιμη ήβη: ποια είναι η σχέση;

Μπορεί το αυξημένο βάρος να κάνει ένα παιδί να μπει νωρίτερα στην εφηβεία;

Η σχέση ανάμεσα στην παιδική παχυσαρκία και την πρώιμη ήβη απασχολεί όλο και περισσότερο τους επιστήμονες και τους γονείς. Το σωματικό λίπος συμμετέχει στη ρύθμιση των ορμονών και φαίνεται ότι μπορεί να επηρεάζει τον χρόνο έναρξης της ήβης, ιδιαίτερα στα κορίτσια.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί με αυξημένο βάρος θα εμφανίσει πρώιμη ήβη. Ας δούμε τι γνωρίζουμε και τι αξίζει να προσέξουμε.

Τι είναι η πρώιμη ήβη;

Η ήβη είναι η διαδικασία κατά την οποία το σώμα ωριμάζει και αποκτά σταδιακά αναπαραγωγική ικανότητα. Ξεκινά όταν ο εγκέφαλος στέλνει ορμονικά σήματα στις ωοθήκες ή στους όρχεις, ενεργοποιώντας τις αλλαγές που συνδέουμε με την εφηβεία.

Σύμφωνα με την Endocrine Society, χρειάζεται αξιολόγηση για πιθανή πρώιμη ήβη όταν εμφανίζεται:

• Ανάπτυξη των μαστών πριν από τα 8 χρόνια στα κορίτσια.
• Αύξηση του μεγέθους των όρχεων πριν από τα 9 χρόνια στα αγόρια.

Η τριχοφυΐα ή η οσμή ιδρώτα από μόνες τους δεν αρκούν για να τεθεί η διάγνωση. Χρειάζονται αξιολόγηση στο πλαίσιο της συνολικής ανάπτυξης του παιδιού.

Πώς συνδέεται η παιδική παχυσαρκία με την πρώιμη ήβη;

Στα κορίτσια, το αυξημένο σωματικό λίπος συνδέεται συχνά με νωρίτερη ανάπτυξη των μαστών και μικρότερη ηλικία εμφάνισης της πρώτης περιόδου. Το επιπλέον λίπος μπορεί να επηρεάζει τόσο τις ορμόνες όσο και τον ρυθμό εξέλιξης της ήβης.

Στα αγόρια η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις σύνδεσης του αυξημένου βάρους με πρωιμότερη έναρξη της ήβης, αλλά τα αποτελέσματα διαφέρουν ανάλογα με το ποια σημεία της ανάπτυξης εξετάζονται.

Επομένως, το βάρος είναι ένας παράγοντας που συνεκτιμούμε. Δεν αρκεί από μόνο του για να εξηγήσει γιατί ένα παιδί αναπτύσσεται νωρίτερα.

Γιατί το σωματικό λίπος επηρεάζει τις ορμόνες;

Ο λιπώδης ιστός είναι ορμονικά ενεργός. Παράγει ουσίες, όπως η λεπτίνη, που μεταφέρουν στον εγκέφαλο πληροφορίες για τα ενεργειακά αποθέματα του σώματος. Παράλληλα, συμμετέχει στον μεταβολισμό των ορμονών του φύλου.

Οι μηχανισμοί αυτοί βοηθούν να καταλάβουμε τη σύνδεση ανάμεσα στο βάρος και την ήβη. Δεν λειτουργούν, όμως, σαν ένας απλός διακόπτης. Περισσότερο λίπος δεν σημαίνει αυτόματα έναρξη της εφηβείας.

Η κληρονομικότητα και άλλοι βιολογικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες συμμετέχουν επίσης.

Πότε χρειάζεται έλεγχος από παιδοενδοκρινολόγο;

Όταν παρατηρούμε αλλαγές πριν από τα παραπάνω ηλικιακά όρια, ενημερώνουμε τον παιδίατρο. Εκείνος θα εκτιμήσει αν χρειάζεται παραπομπή σε παιδοενδοκρινολόγο.

Η αξιολόγηση περιλαμβάνει την πορεία του ύψους, την κλινική εξέταση και τον ρυθμό εξέλιξης των αλλαγών. Αν χρειάζεται, ακολουθούν εξετάσεις οστικής ηλικίας ή ορμονικός έλεγχος.

Χρειάζεται προσοχή και στην εμφάνιση του στήθους. Σε ένα κορίτσι με αυξημένο βάρος, η εναπόθεση λίπους μπορεί να μοιάζει με ανάπτυξη του μαστού. Η διάκριση γίνεται με κλινική εξέταση.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

Να ξεκινήσουν από καθημερινές συνήθειες που μπορεί να υιοθετήσει όλη η οικογένεια.

Αντί για αναψυκτικό με το γεύμα, νερό. Αντί για καθημερινό τσιμπολόγημα μπροστά στην οθόνη, ένα οργανωμένο σνακ στο τραπέζι. Περισσότερα φρούτα, λαχανικά, όσπρια και σπιτικό φαγητό. Καθημερινό παιχνίδι και κίνηση, μαζί με σταθερό ωράριο ύπνου.

Το παιδί χρειάζεται υποστήριξη, χωρίς σχόλια για την κοιλιά, τα κιλά ή το πόσο «μεγάλο» δείχνει. Όταν χρειάζεται διαχείριση του βάρους, το πλάνο προσαρμόζεται στην ηλικία, στην ανάπτυξη και στις ανάγκες του, σε συνεργασία με τον παιδίατρο και τον διαιτολόγο.

Η βελτίωση της διατροφής δεν αποτελεί θεραπεία της πρώιμης ήβης και δεν εγγυάται ότι θα καθυστερήσει την εξέλιξή της. Υποστηρίζει, όμως, τη συνολική υγεία του παιδιού.

Αν παρατηρήσουμε πρώιμες αλλαγές, ζητάμε αξιολόγηση. Και στο σπίτι, κάνουμε μικρές αλλαγές που βοηθούν το παιδί να μεγαλώνει με υγεία και να νιώθει καλά με το σώμα του.